Yurt dışı · İtalya
İtalya'da Ne Yenir? Şehir Şehir Yemek Kültürü ve Sofra Adabı
İtalya'da tek bir "İtalyan mutfağı" yoktur; her bölgenin, hatta her şehrin kendi yemekleri vardır. Napoli'de pizza, Bologna'da ragù soslu makarna, Floransa'da kalın kesilmiş biftek, Roma'da carbonara ve Venedik'te küçük meze tabakları (cicchetti) denemeden dönmeyin. Bir de yerel alışkanlıkları bilmek işinizi kolaylaştırır: öğle ve akşam yemeği saatleri, kahvenin nasıl içildiği, menünün nasıl sıralandığı.
Menü nasıl okunur?
Geleneksel bir İtalyan menüsü bölümlere ayrılır. Hepsini sipariş etmek zorunda değilsiniz; çoğu kişi iki bölümle yetinir.
- Antipasto: Başlangıçlar. Kurutulmuş etler, peynirler, bruschetta gibi hafif tabaklar.
- Primo: Birinci yemek. Makarna, risotto ya da çorba buradadır.
- Secondo: Ana yemek. Et ya da balık.
- Contorno: Garnitür. Sebze ya da salata genellikle ayrıca sipariş edilir.
- Dolce: Tatlı. Tiramisu, panna cotta ya da mevsim meyvesi.
Makarnanın ana yemek değil, birinci yemek sayılması Türkiye'den gelen ziyaretçileri en çok şaşırtan ayrıntıdır. Öğrenci gruplarında ya da çocuklu ailelerde bir primo çoğu zaman tek başına doyurucu olur.
Şehir şehir tatlar
Napoli: pizzanın vatanı
Napoli pizzası ince ortası, kabarık ve hafif yanık kenarlarıyla tanınır. Klasik margherita, domates, mozzarella ve fesleğenden oluşur. Burada pizzayı genellikle kişi başı bir bütün olarak sipariş edersiniz ve bıçak çatalla yemek de elle katlayarak yemek de olağandır.
Roma: sade ama güçlü makarnalar
Roma mutfağı birkaç malzemeyle yapılan güçlü tatlara dayanır. Carbonara (yumurta, peynir ve guanciale denen domuz yanağı), cacio e pepe (peynir ve karabiber) ve amatriciana en bilinenleridir. Bu yemeklerde domuz eti bulunduğunu unutmayın; hassasiyetiniz varsa siparişten önce sormaktan çekinmeyin. Roma'da sokakta yenen supplì (içi peynirli kızarmış pirinç topu) da hızlı bir atıştırmalık olarak sevilir.
Floransa ve Toskana: et, ekmek ve zeytinyağı
Bistecca alla fiorentina, kalın kesilip ızgarada pişirilen ve genellikle az pişmiş servis edilen büyük bir biftektir; çoğunlukla paylaşılarak yenir. Toskana mutfağı köylü sofrasından gelir: bayatlamış ekmekle yapılan ribollita çorbası ve panzanella salatası buna örnektir. Toskana ekmeğinin tuzsuz yapılması da bilinen bir yöresel özelliktir.
Siena ve San Gimignano: tatlılar ve beyaz şarap bölgesi
Siena, panforte denen baharatlı ve kuru meyveli yoğun tatlısıyla, ayrıca ricciarelli adlı badem kurabiyeleriyle tanınır. San Gimignano çevresi ise bağlarıyla bilinir. Alkol kullanmayanlar için bölgenin zeytinyağı ve peynirleri de ilgi çekicidir.
Bologna: "İtalya'nın midesi"
Bologna, et ve domatesle uzun süre pişirilen ragù sosunun memleketidir. Burada bu sos genellikle spagettiyle değil tagliatelle gibi yassı makarnalarla servis edilir. Tortellini ve mortadella da şehrin simgeleri arasındadır.
Venedik: cicchetti ve deniz ürünleri
Venedikliler akşamüstü küçük barlarda (bacaro) ayakta cicchetti yer: ekmek üstünde balık, köfte ya da sebze içeren küçük lokmalar. Mürekkep balığı mürekkebiyle yapılan siyah risotto ve sirkeli sardalye (sarde in saor) şehrin klasiklerindendir.
Kahve kültürü: kısa, hızlı ve ayakta
İtalya'da "un caffè" dediğinizde bir espresso gelir. Kahve çoğu zaman barda ayakta, birkaç dakikada içilir. Bilmeniz gereken birkaç alışkanlık:
- Cappuccino ve sütlü kahveler genellikle sabah içilir; yemekten sonra sipariş etmek yasak değildir ama yerel alışkanlık espressodan yanadır.
- Bazı kafelerde barda ayakta içmek ile masada oturmak arasında hesap farkı olabilir.
- Buzlu kahve arıyorsanız yazın bazı yerlerde soğuk kahve seçenekleri bulunur, ama her kafede beklemeyin.
Gelato: dondurma molası
Gelato İtalya'nın her yerinde vardır ama kalitesi değişir. Vitrinde yapay renklerle tepeleme yığılmış dondurmalar yerine, metal kaplarda kapalı ya da düz yüzeyde saklanan dondurmaları tercih etmek, yerel olarak yapılmış gelatoyu ayırt etmenin bilinen bir yoludur. Fıstıklı (pistacchio) gelatonun renginin soluk yeşil olması da iyi bir işarettir.
Yemek saatleri ve sofra alışkanlıkları
İtalya'da öğle yemeği genellikle öğleden sonra erken saatlerde, akşam yemeği ise Türkiye'ye göre biraz daha geç yenir. Restoranların bir kısmı öğle ile akşam servisi arasında kapanabilir; bu saatlerde pizzacılar, fırınlar ve sandviç dükkânları kurtarıcıdır.
Hesapta "coperto" diye bir kalem görebilirsiniz; bu masa ve ekmek hizmeti için alınan bir kalemdir ve İtalya'da yaygın bir uygulamadır. Ekmek genellikle zeytinyağına ya da sirkeye batırılmaz, yemeğin sosunu sıyırmak için kullanılır.
Gruplar için pratik notlar
Kalabalık bir grupla gezerken her şehirde yemek planı önemli hale gelir. Vejetaryen, glütensiz ya da domuz eti içermeyen seçenek ihtiyacı olan katılımcılar varsa bunu önceden bildirmek işleri çok kolaylaştırır. Klasik İtalya Turu kataloğunda dahil hizmet olarak 4 gece otel konaklaması belirtilmiştir; öğünlerle ilgili ayrıntıları teklif aşamasında birlikte netleştiriyoruz.
Rotadaki şehirleri tanımak için İtalya'da gezilecek yerler yazımıza da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İtalya'da pizza mı makarna mı yenmeli?
İkisi de, ama nerede olduğunuza göre. Napoli'de pizza, Roma ve Bologna'da makarna öne çıkar. Her şehrin kendi yerel yemeğini denemek en keyifli yoldur.
İtalya'da helal ya da domuz eti içermeyen yemek bulunur mu?
Domuz eti birçok yöresel tarifte kullanılır, bu yüzden siparişten önce sormak iyi olur. Makarna ve pizzanın sebzeli, peynirli ve deniz ürünlü seçenekleri genellikle kolayca bulunur.
İtalya'da bahşiş vermek gerekir mi?
Hesaba çoğu zaman coperto ya da servis kalemi eklenir. Bunun üstüne bahşiş zorunlu sayılmaz; memnun kaldıysanız küçük bir miktar bırakmak nezaket olarak görülür.
Cappuccino'yu öğleden sonra içmek ayıp mı?
Ayıp değil, yalnızca yerel alışkanlığa uymaz. İtalyanlar sütlü kahveyi genellikle sabah içer, öğleden sonra ve yemek sonrası espressoyu tercih eder.